23 тамызда Қазақстанда жаңа бір палаталы заң шығарушы орган – Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы өтеді. Бұл – елдің саяси жүйесін жаңғырту бағытындағы маңызды қадамдардың бірі. Сайлау қорытындысы бойынша бес жылдық өкілеттік мерзімге 145 депутат сайланады.
Құрылтайдың құрылуы еліміздегі конституциялық реформалардың негізгі бағыттарының бірі ретінде айқындалды. Жаңа саяси модельге сәйкес, бұрынғы екі палаталы Парламенттің орнына бір палаталы заң шығарушы орган қалыптасады. Оның құзыретіне заңдар қабылдау, республикалық бюджетті бекіту, сондай-ақ Үкімет қызметіне парламенттік бақылау жасау секілді маңызды міндеттер кіреді.
Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы 2026 жылғы 23 тамызға белгіленген. Дауыс беру партиялық тізім бойынша өтеді. Сайлауға белгіленген тәртіппен тіркелген саяси партиялар қатысып, депутаттық мандаттар олардың алған дауыс үлесіне қарай бөлінеді. Осылайша, жаңа заң шығарушы органның құрамы азаматтардың саяси таңдауымен тікелей айқындалады.
Жаңа сайлау жүйесінің басты ерекшелігі – Құрылтайдың толықтай партиялық тізім негізінде жасақталуы. Бұл саяси партиялардың сайлаушылар алдындағы жауапкершілігін күшейтіп, олардың бағдарламалық ұстанымдары мен нақты міндеттемелерінің маңызын арттырады. Сонымен қатар сайлауалды кезең азаматтарға партиялардың елдің әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық-саяси дамуына қатысты ұстанымдарымен танысып, өз таңдауын жасауға мүмкіндік береді.
Сайлау науқаны белгіленген күнтізбелік тәртіппен жүргізіледі. Сайлау алдындағы үгіт жұмыстары 23 шілдеде басталып, 22 тамызда аяқталады. 22 тамыз – сайлау алдындағы тыныштық күні. Ал 23 тамызда Қазақстан азаматтары дауыс беріп, Құрылтайдың алғашқы құрамын қалыптастыруға қатысады.
Құрылтайдың алғашқы сайлауының саяси маңызы жаңа мемлекеттік институтты қалыптастырумен ғана шектелмейді. Бұл – азаматтардың елдің заң шығару процесіне қатысуының жаңа кезеңі. Алғашқы құрамға сайланған депутаттарға қоғамның талап-тілегін заңнамалық деңгейде көтеру, азаматтардың мүддесін білдіру және елдің даму басымдықтарына сәйкес тиімді шешімдер қабылдауға атсалысу міндеті жүктеледі.
Сайлау нәтижесінде қалыптасатын Құрылтай алдағы бес жыл ішінде мемлекеттің құқықтық, әлеуметтік және экономикалық дамуына қатысты маңызды мәселелерді қарайтын негізгі саяси институттардың біріне айналады. Сондықтан депутаттарды таңдау кезінде олардың кәсіби білімімен қатар, қоғам алдындағы жауапкершілігі, заң шығару саласындағы ұстанымы және ел дамуына қатысты көзқарасы да маңызды.
23 тамыздағы сайлау – азаматтардың конституциялық құқығын жүзеге асырып, елдің саяси болашағына өз үлесін қосатын маңызды күн. Әрбір берілген дауыс жаңа заң шығарушы органның қалыптасуына ықпал етеді.
Осы тұрғыдан алғанда, Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы Қазақстанның саяси дамуындағы жаңа кезеңнің басталуын білдіреді. Оның қорытындысы бойынша жасақталатын Құрылтай алдағы жылдары заң шығару сапасын арттыруға, мемлекеттік саясаттың тиімділігін қамтамасыз етуге және қоғам мен билік арасындағы байланысты нығайтуға бағытталған маңызды шешімдер қабылдайтын институт ретінде қалыптасуы тиіс.